به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، در حالی که ایالات متحده حملات خود را به ایران تشدید میکند، تهران در حال حمله متقابل است و زیرساختهای نظامی و غیرنظامی را در سراسر کشورهای خلیج فارس و اردن هدف قرار میدهد و در عین حال از حمله به داراییهای دریایی ایالات متحده مستقر در نزدیکی سواحل خود و اسرائیل اجتناب میکند - راهبردی که تحلیلگران میگویند با هدف فشار بر دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، بدون گسترش دامنه جنگ است.
در حالی که واشنگتن ایستگاههای راهآهن، تأسیسات برق، شبکههای مخابراتی و زیرساختهای آب آشامیدنی را در ایران هدف قرار داده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با حمله به فرودگاههای غیرنظامی و ایستگاههای آب و برق در کویت و بحرین پاسخ داده است. تحلیلگران نظامی میگویند که این استراتژی منطقی دارد.
الیاس حنا، سرتیپ بازنشسته لبنانی و تحلیلگر نظامی، به الجزیره گفت: هدف قرار دادن «داراییهای دریایی ایالات متحده، پاسخ ویرانگری از سوی ایالات متحده به همراه خواهد داشت. مسئله دیگر این است که هدف قرار دادن داراییهای دریایی از نظر نظامی دشوار است زیرا محافظت شده و دارای سامانههای دفاع هوایی پیشرفته است.»
اما چرا تهران کشورهای همسایه را هدف قرار میدهد؟
عاطفه تقیانی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، استدلال کرد که ایالات متحده از کشورهای خلیج فارس، به ویژه کویت، برای هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی ایران استفاده میکند. در طول دور اول جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، مقامات ایرانی حمله به کشورهای خلیج فارس را با این استدلال توجیه کردند که عملیات ایالات متحده از پایگاههای نظامی در خاک آنها آغاز شده است. آنها امروز هم به همین استدلال ادامه میدهند، گرچه این روایت، بیگانگی بین تهران و همسایگانش را عمیقتر کرده، به ویژه که کشورهای خلیج فارس بارها تأکید کردهاند اجازه نخواهند داد از خاک آنها برای حمله به ایران استفاده شود.
تقیانی در مصاحبهای با الجزیره گفت که قوانین بینالمللی به ایران حق میدهد علیه هر کشوری که از آنجا حمله می شود، تلافی کند و تأکید کرد که کشتیهای نیروی دریایی ایالات متحده عمداً زیرساختهای غیرنظامی ایران را هدف قرار میدهند زیرا واشنگتن «میخواهد خصومت بین کشورهای منطقه را عمیقتر کند و تلاش میکند تا پاسخ دادن را برای ایرانیان دشوارتر کند.»
تبلیغات غیرواقعی
عبدالله الشایجی، استاد علوم سیاسی دانشگاه کویت، اظهارات این استاد ایرانی را به عنوان «تبلیغات» ایران رد و استدلال کرد که ادعاها مبنی بر اینکه حملات ایالات متحده از کشورهای خلیج فارس انجام میشود «دیگر قابل قبول یا واقعبینانه نیستند زیرا همه حملات از دو ناو هواپیمابر آمریکایی جورج دبلیو بوش و آبراهام لینکلن انجام میشود که بیش از ۱۵۰ کیلومتر از سواحل ایران فاصله ندارند.»
به گفته الشایجی، کشورهای خلیج فارس با ایالات متحده توافق کردند که نیروهای آمریکایی مستقر در خلیج فارس صرفاً برای اهداف دفاعی باقی بمانند و به تهران اطلاع دادند که از خاک آنها برای حمله علیه ایران استفاده نخواهد شد. وی افزود که ایرانیها «هیچ مدرکی» برای تأیید ادعاهای خود ارائه نکردهاند. الشایجی گفت ایران میداند که موشکهای کروز و موشکهای تاماهاک از ناوهای هواپیمابر ایالات متحده شلیک میشوند، اما از عواقب کشته شدن حتی یک سرباز آمریکایی در حمله به این کشتیها میترسد.
در عوض، او گفت، تهران به آنچه او آن را یک راهبرد شکستخورده برای هدف قرار دادن کشورهای خلیج فارس توصیف کرد، ادامه میدهد به این امید که آنها واشنگتن را برای پایان دادن به جنگ تحت فشار قرار دهند. او استدلال کرد که این بعید است زیرا ترامپ «قبل از شروع این جنگ با کشورهای خلیج فارس مشورت نکرد و به توافقات انجامشده احترام نگذاشت».
کشاندن منطقه به جنگ
این جنگ در اواخر فوریه پس از دستور ترامپ به حملات مشترک با اسرائیل علیه ایران آغاز شد. از زمانی که ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن به تفاهمنامهای با هدف تمدید آتشبس شکننده و ادامه مذاکرات برای دستیابی به توافق صلح دست یافتند، هر یک از طرفین دیگری را به نقض مکرر این توافق متهم کرده است.
گرچه الشایجی نقش ترامپ را در این درگیری پذیرفت، اما بر اهمیت احیای مذاکرات از طریق میانجیها، خودداری کشورهای خلیج فارس از تلافیجویی علیه ایران و تدوین استراتژی برای هماهنگی جمعی و در عین حال کاهش وابستگی به ایالات متحده برای جلوگیری از یک جنگ ناخواسته گستردهتر تأکید کرد.
عبدالله بندر العتیبی، استادیار گروه امور بینالملل دانشگاه قطر، ارزیابی الشایجی را به اشتراک گذاشت. او گفت که نه ایالات متحده نه ایران خواهان یک جنگ تمامعیار نیستند و هر دو طرف در انتخاب اهداف خود گزینشی عمل میکنند.
العتیبی همچنین موافق بود که ایران از ترس «باز کردن دروازههای جهنم به روی خود» از حمله به داراییهای دریایی ایالات متحده خودداری کرده است، در عوض به استراتژی فشار بر واشنگتن از طریق خلیج فارس، با وجود اثربخشی محدود آن، تکیه کرده است.
هدفگیری گزینشی
العتیبی همچنین بیمیلی ایران به هدف قرار دادن هواپیماهای سوخترسانی آمریکایی که از فرودگاه بن گوریون اسرائیل پرواز میکنند را به تمایل تهران برای جلوگیری از گسترش درگیری نسبت داد و در عوض، کشورهای خلیج فارس را هدف قرار داد تا افکار عمومی داخلی را آرام کند، به ویژه به این دلیل که معتقد است بعید است این کشورها وارد جنگ شوند.
در مورد تمرکز واشنگتن بر تنگه هرمز، او استدلال کرد هدف این است که این تنگه را از یک کارت فشار استراتژیک در دست ایران به یک مسئولیت سیاسی تبدیل کند، زیرا تهران قادر به کنترل کامل آن نخواهد بود در حالی که اقتصادش هزینه تشدید تنش را متحمل میشود.
العتیبی همچنین خاطرنشان کرد که حوثیهای متحد ایران در یمن تاکنون پس از حملات قبلی آمریکا از درگیریها دوری کردهاند و در تلاشند از خساراتی که اکنون حزبالله در لبنان و جناحهای متحد ایران در عراق متحمل میشوند، جلوگیری کنند. به گفته او، این امر فشار بر تهران را بیشتر کرده است.